تبلیغات تبلیغات مدیریت زباله های شهری
منبع تولید زباله های شهری
توجه به منابع تولید همراه با آگاهی از تركیب و نرخ تولید زباله، اساس مدیریت مواد زاید جامد را تشكیل میدهد. از بررسیهای انجام شده در این زمینه چنین نتیجه گیری میشود كه نوع زباله تولید شده در هر شهر و منطقه در ارتباط مستقیم سیستم فعالیت، اماكن تولید و نحوه زندگی مردم است. وجود قطبهای صنعتی، ساخت و سازها و دیگر عوامل تولید زباله تاثیر اساسی مدفوع و تركیبات مختلف مواد زاید جامد و در نتیجه سیستمهای مدیریتی آن دارد (3).
4 ـ جمع آوری و حمل و نقل زباله های شهری
جمع آوری و حمل و نقل زباله یكی از مهمترین عملیات مدیریت مواد زاید جامد است. طبق محاسبات انجام شده حدود 80 درصد كل مخارج مدیریت مواد زاید جامد مربوط به جمع آوری زباله است. كه درصد بالایی از این مقدار مربوط به حقوق كارگران و نیروی انسانی است. به عبارت دیگر اكثریت مخارج سیستم مدیریت مواد زاید جامد فقط صرف حقوق و دستمزد میشود. به همین جهت اصلاح، بهینه سازی و مكانیزه كردن سیستم جمع آوری و حمل زباله، ضمن تسریع در عملیات، هزینه و نیروی انسانی كمتری را نیاز خواهد داشت. ذیلا چند مورد از سیستمهای مختلف جمع آوری و حمل و نقل زباله كه هم اكنون در كشور ما رایج بوده و به عبارتی مناسب تشخیص داده شده است، به اختصار، بیان میشود.
الف ـ جمع آوری زباله از كیسه های پلاستیكی و یا بشكه های مستعمل كه به عنوان ظروف نگهداری زباله مورد استفاده قرار گرفته و مبادرت به تخلیه آنها در كامیونهای زباله كش میگردد. این روش كه در حال حاضر در اغلب شهرهای كشور انجام میگیرد. در صورتیكه در خطوط جمع آوری مناسب قرار گیرد یكی از روشهای متناسب و مفید به حساب میآید.
ب ـ حمل زباله از منازل بوسیله گاریهای دستی و انتقال مستقیم آنها به كامیونهای سرپوشیده. در این روش زباله های خانگی طبق برنامه های پیش بینی شده توسط كارگران تنظیف شهری از منازل جمع آوری و بوسیله چرخهای زباله با حجم كافی به ایستگاه های مشخص شده در سیستم منتقل گردیده و مستقیماً در كامیونهای زباله كش، بارگیری میشوند.
ج ـ جمع آوری زباله از منازل و مراكز تولید و انتقال آن به جایگاه های موقت شهری. استفاده از این روش عموماً در شهرهای قدیمی به علت وجود كوچه های تنگ و باریك، عدم دسترسی به ماشین آلات ویژه حمل و نقل و یا كمبود پرسنل تنظیف، معمول است. در این روش زباله های خانگی بوسیله مامورین شهرداری با استفاده از چرخهای زباله كه عموماً غیربهداشتی است به جایگاه های موقت حمل گردیده و بر روی هم تلنبار میشوند تا بوسیله كامیونهای زباله كش و یا هر وسیله دیگر به ترمینالهای زباله و یا محل دفع حمل شوند.
د ـ كاربرد وانتها در حمل و نقل زباله : استفاده از وانتهای حمل زباله كه طی چند سال اخیر در بسیاری از شهرهای كشور معمول گردیده روشی است كه زباله مستقیماً از كوچه و خیابانهای باریك برداشته شده و به ایستگاه های انتقال، حمل میگردد. توصیه صریح در استفاده از وانتها منحصر به نواحی و محله هایی از شهر است كه امكان تردد برای كامیونهای بزرگتر نباشد.
ه ـ سیستمهای جمع آوری زباله با كانتینرهای ثابت : (S.C.S (Stationary Container System : در این روش كانتینرهای مستقر در اماكن تولید زباله بوسیله مردم و یا مامورین شهرداری بارگیری میشوند. سپس كامیونهای ویژه حمل زباله، طبق برنامه از پیش تعیین شده به محل استقرار كانتینر حركت نموده و پس از تخلیه زباله در مخزن خود، كانتینر را در محل اصلی مستقر مینمایند. زباله های تخلیه شده از كانتینرها به ایستگاه انتقال، ترمینالهای زباله و یا محلهای دفع منتقل میشوند (2).
4 ـ 1 ـ ایستگاههای انتقال یا ترمینالهای زباله
ایستگاههای انتقال یا ترمینالهای زباله كه عموماً در شهرهای بزرگ احداث میشوند فضاهای مسطح و حصاركشی شده ای هستند كه در اصل برای بارگیری زباله از ماشین آلات كوچك به كامیونهای بزرگ زباله كش مورد استفاده قرار میگیرند.
این تاسیسات زمانی بكار گرفته میشوند كه محل دفع نهایی از محل جمع آوری زباله فاصله زیادی داشته باشد. در چنین شرایطی حمل مستقیم زباله با ماشین آلات كوچك و كم حجم از اماكن تولید به محل اصلی دفع غیر اقتصادی بوده و هزینه های گزافی را در بر خواهد داشت، كنترل كامل ایستگاه های انتقال زباله از نظر آلودگی، انتقال سریع زباله از محل به كمك روشهای پیشرفته و نیز ترتیب فضای سبز و گل كاری الزامی خواهد بود.
5 ـ كمیت زباله های شهری
آگاهی از كمیت زباله های شهری برای طراحی سیستم مدیریت مواد زاید جامد شهری از اهمیت ویژه ای برخوردار است و بدون اطلاع از آن نمیتوان پرسنل، ظرفیت و تعداد ماشین آلات مورد نیاز را محاسبه نمود. تاكنون برآوردهای مختلفی برای میزان تولید زباله های شهری ارائه شده است. مثلا برای ایران نرخ تولید سرانه زباله حدود 800 گرم برآورد شده كه مسلّما در شهرهای مختلف متفاوت است.
باید توجه داشت كه نرخ زباله به عوامل متعددی از قبیل موقعیت جغرافیایی محل، شرایط آب و هوایی، فصول سال، وجود یا عدم وجود سیستم بازیافت، آداب و رسوم، فرهنگ مردم، وضعیت اقتصادی، سطح آموزش و سطح بهداشت جامعه بستگی دارد كه باید برای هر شهر به صورت جداگانه و اختصاصی محاسبه شود. نكته مهم اینكه از اعداد و ارقام به دست آمده در نقاط دیگر مستقیماً در طراحی سیستم مدیریت مواد زاید شهر مورد نظر میتوان استفاده نمود.
6 ـ روشهای دفع زباله
روشهای معمول كه تاكنون برای دفع زباله بكار گرفته شده است شامل بازیافت، سوزاندن، دفن بهداشتی و تهیه كمپوست با استفاده از سیستمهای سنتی، نیمه صنعتی و مدلهای پیشرفته هوازی و غیرهوازی است. با توجه به موقعیّت جغرافیایی و آب و هوایی شهرهای كشور و وجود زمینهای بایر فراوان در اطراف شهرها و همچنین ویژگیهای خاص زباله های شهری در ایران كه بیش از 70% آنها را مواد آلی تشكیل میدهد، روشهای سوزاندن، كمپوست و دفن بهداشتی به صورتی كه در ابتدا با اجرای سیستمهای بازیافت از مبدأ تولید همراه باشد از اهمیت خاصّی برخوردار است كه ذیلاً به صورت خلاصه مورد بحث قرار میگیرد.
